ෂඃබාන් මස අධික වශයෙන් වෛකල්පිත උපවාසයන් ඉටු කිරීම ,නබි (සල්) තුමන්ගෙන් උතුම් වූ ආදර්ශ අතුරින් වේ:

ආයිෂා (රලි) තුමිය මෙසේ විස්තර කරයි: —ශාස්තෘවරයානන් උපවාසයෙන් තොර සිටියේ නැත යනු සිතන තරමට අඛණ්ඩව උපවාසයෙන් පසුවූ අවස්ථාද විය. උපවාසය ඉටු නොකළා යනු සිතන තරමට උපවාසයෙන් තොර සිටී අවස්ථාද විය. රමලාන් මස හැර නබි (සල්) තුමන් පුරා (මසක්) උපවාසයෙහි යෙදුනු තවත් මාසයක් නොවීය. නබි (සල්) තුමන් අධිකව උපවාසයෙහි යෙදුනු මාසය ෂඃබාන් මාසයයි˜ (මූලාශ්‍රයන්: මුත්තෆකුන් අෙලෙහි).

—නබි (සල්) තුමන් උපවාසයෙහි නිරතවීමට පි්‍රය කළ මාසයන් ෂඃබාන් හා ඉන් පසු උදාවන රමලාන් මස වේ˜ යනුවෙන් ආයිෂා (රලි) තුමිය විස්තර කරයි. (මූලාශ්‍රයන්: අබූදාවුද්, නසායි, අහ්මද්).

නබි (සල්) තුමන් රමලාන් හැර අධිකව උපවාසයෙහි යෙදුනු මාසයක් පවතී නම් එය ෂඃබාන් මාසයයි. එබැවින් කාන්තා පිරිමි බේදයකින් තොර සෑම මුස්ලිමෙකුම ෂඃබාන් මස මෙම යාඥාව කිරීම කෙරෙහි වැඩි උනන්දුවක් දැක්විය යුතුයි. පහත සඳහන් ප්‍රකාශය එහි සුවිශේෂත්වය පිළිබඳ මොනවට තහවුරු කරයි:

උසාමතිබ්නු ෙසෙද් (රලි) විස්තර කරයි: —මා නබි (සල්) තුමන්ගෙන් ෂඃබාන් මස මෙන් ඔබ උපවාසයෙහි නිරත වූ වෙනත් මාසයක් නොදුටුවෙමි යනුවෙන් ප්‍රශ්න කළෙමි. එයට එතුමන් රජබ් හා රමලාන් අතර මාසයක් පවති, එම මාසයෙහි ජනතාව නොසැළකිලිමත් බවක් දක්වති, නමුත් එය සර්ව බලධාරි අල්ලාහ් වෙතට යාඥාවන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන මාසයයි, මාගේ යාඥාවන් අල්ලාහ් වෙතට ඉදිරිපත් කරනු ලබන විට මා උපවාසයෙන් පසුවීම ප්‍රිය කරමි˜ යනුවෙන් නබි (සල්) තුමන් පිළිතුරු දුන්හ. (මූලාශ්‍රයන්: අහ්මද්, නසායි).

අල්ලාහ් අභියසට යාඥාවන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන මාසය යනුවෙන් නබි (සල්) තුමන් ෂඃබාන් මස සඳහන් කළහ, මා උපවාසයෙහි පසුවන තත්ත්වයක මාගේ යාඥාවන් අල්ලාහ් වෙතට ඉදිරිපත් කරනු ලැබීම මා පි්‍රය කරමි. යනුවෙන්ද එතුමන් පැවසූහ. අපි කොයි කවුරුත් මෙම කරුණ සැළකිල්ලට ගෙන ක්‍රියා කළ යුතුයි.

මග හැරුනු උපවාසයන් ඉටු කිරීම :

ආයිෂා (රලි) තුමිය පවසයි: —මට රමලාන් මස මග හැරුනු උපවාසයන් ෂඃබාන්හි හැර ඉටු කිරීමට නොහැකි වන්නේය˜. (මූලාශ්‍රයන්: මුත්තෆකුන් අෙලෙහි).

මෙම පුවතෙන් ප්‍රත්‍යක‍ෂ වන කරුණ නම් රමලාන් මස මග හැරුනු අනිවාර්්‍ය උපවාසයන් ෂඃබාන් මස තෙක් කෙනෙකුට ප්‍රමාද කරීමට අවසර පවතින බවයි. ඔසප්වූ කාන්තාවන්, දරු ප්‍රසූතය සමග රුධිරය වහනය වන කාන්තාවන්, රෝගීන්, මගීන් මෙවැනි විවිධ හේතූන් මත ගෙවි ගිය රමළාන් මස තුළ උපවාසය මග හැරුනු පිරිස් ෂඃබාන් මස උÞවත් සමග එය ඉටු කිරීමට යුහුසුළු විය යුතුය.

රමලාන් මසට දිනක් හෝ දින දෙකක් ඉතිරිව පවතින විට උපවාසය ඉටු කිරීමට පවතින තහනම:

—රමලාන් මසට දිනක් හෝ දින දෙකක් ඉතිරිව පවතින විට උපවාසයන් ඉටු නොකරන්න. නමුත් කෙනෙකු හැ: ඔහු උපවාසයෙහි යෙදීමට පුරුදුවී සිටින දිනයක් නම් ඔහුට එම දිනයෙහි උපවාසයෙහි යෙදිය හැක˜ යනුවෙන් නබි (සල්) තුමන් පැවසූහ. වාර්තාකරන්නේ: අබූහුෙරෙරා (රලි). (මූලාශ්‍රයන්: බුහාරි, මුස්ලිම්).

ඉහත සඳහන් ප්‍රකාශයෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ, උදාහරණයට: සෑම මසකම සඳුදා, බ්‍රහස්පතින්දා දිනවල උපවාසයෙහි යෙදීමට පුරුදුවී සිටින කෙනෙකු ෂඃබාන් මස අවසන් දින දෙක සඳුදා නැතහොත් බ්‍රහස්පතින්දා දිනයක් නම් ඔහුට එම දිනයෙහි උපවාසයෙහි නිරත වීමට අනුමැතිය ඇත. තවද අනිවාර්්‍ය උපවාසයන් මග හැරුනු පුද්ගලයාට ද එය ඉටු කිරීමට අනුමැතිය ඇත. ඒ හැර වෙන කිසිවෙකුට අවසර නැත.

ෂඃබාන් මස සුවිශේෂත්වයන් පිළිබඳ පවතින දුර්වල පුවත්:

රජබ් මස උÞවත් සමග නබි (සල්) තුමන් මෙසේ ප්‍රාර්ථනා කරයි:

اللهم بارك لنا في رجب وشعبان وبارك لنا في رمضان

හිමියනිæ රජබ්, ෂඃබාන් හා රමළාන් මාසයන්හි අප වෙත සෞභාග්‍යය පහළ කරනු මැනවæ

අනස් (රලි) තුමන් විස්තර කරන මෙම පුවත මුස්නද් අහ්මද් වැනි මූලාශ්‍රවල සඳහන්වූවද මෙහි වාර්තාකරුවන් පෙළේ —සාඉදා ඉබ්නු අබ්ර්රුකාද්˜ සඳහන්වීම නිසා මෙම පුවත දුර්වලය.

—ෂඃබාන් මස අඩක් ගතවූයේ නම් ඔබලා උපවාසය ඉටු නොකරන්න˜ යනුවෙන් නබි (සල්) තුමන් පැවසූහ. විස්තර කරන්නේ: අබූහුරෙයිරා (රලි). (මූලාශ්‍රයන්: අහ්මද්, අබූදාවූද්, තිර්මිදි).

නමුත් මෙම පුවත පිළිබඳ හදීස් කලාවේ ප්‍රවීන විද්වතුන් වන අබ්දුර්රහ්මාන් ඉබ්නු මහ්දී, ඉමාම් අහ්මද්, අබූසර්ආ අර්රාසි, අල්අස්රම් වාර්තාකරුවන් පෙළේ පවතින දුර්වලතාවය නිසා ප්‍රතිෙක‍ෂ්ප කරති.

අනස් (රලි) තුමන් විස්තර කරයි: —රමළාන් උපවාසයෙන් පසු ශ්‍රේෂ්ඨවූ උපවාසය කුමක්දැයි නබි (සල්) තුමන්ගෙන් ප්‍රශ්න කරන ලදි, එවිට එතුමන් රමළාන් මස මහඟ= කිරීමක් වශයෙන් ෂඃබාන් මස උපවාසය වේ යනුවෙන් පිළිතුරු දුන්හ, යළි උසස් දන් දීම කුමක්දැයි එතුමන්ගෙන් ප්‍රශ්න කරන ලදී, එවිට රමළාන් මස කරන Þනය˜ යනුවෙන් පිළිතුරු දුන්හ. (මූලාශ්‍රය: තිර්මිදි).

මෙම පුවත වාර්තා කරන වාර්තා කරුවන් පෙළේ සඳහන් —සදකතිබ්නු මූසා˜ සාධකයට ගැනීමට තරම් බලවත් නොමැති බව ඉමාම් තිර්මිදි (රහ්) පවසයි. යහියා ඉබ්නු මුඊන් (රහ්) ඔහු පිළිබඳව: ඔහු කිසිවක් නැත යනුවෙන් විවේචනය කරයි. අෂ්ෂෙයික් අල්බානි (රහ්) මෙය දුර්වලවූ පුවතක් බව සඳහන් කරයි. මුස්ලිම් වැනි මූල්‍රාශ්‍රයන්හි අබූ හුරෙයිරා (රලි) විස්තර කරන පුවතක —රමළාන් මස උපවාසයෙන් පසු ශ්‍රේෂ්ඨවූ උපවාසය මුහර්රම් මස උපවාසය බව˜ සඳහන් වන නබි (සල්) තුමන්ගේ ප්‍රකාශයට ද මෙය විරුද්ධ වෙයි.

ෂඃබාන් මස පහළොස් වැනි දින හා
එම රාත්‍රිය සුවිශේෂි බව සඳහන් නබි වදන් හි
සැබෑ තත්ත්වය පිළිබඳ දැන් අපි සාකච්ඡා කරමු:
—ෂඃබාන් මස පහළොස් වැනි දින රාත්‍රිය උÞවීමත් සමග එම රාති්‍රයෙහි නැගිට යාඥා කරන්න, එදින උපවාසයෙන් පසුවෙන්න, එදින හිරු බැසයාමත් සමග අල්ලාහ් මෙලොවට දිස්වන අහසට බැස පැමිණ මාගෙන් සමාව අයදින්නන් සිටිනවා ද? ඔවුන්ගේ පාපයන් මා සමා කරමි, මාගෙන් ආහාර ඉල්ලන්නන් සිටිවාද? ඔවුන්ට මා ආහාර පිරිනමමි, පීඩාවට පත්වූවන් සිටින්නේ ද? ඔවුන්ගේ පීඩාවෙන් මා ඔවුන් මුදවමි හිරු උÞවන තෙක් අල්ලාහ් මෙසේ පවසන බව නබි (සල්) තුමන් පැවසූහ. (විස්තර කරන්නේ: අලි (රලි) තුමන්, මූලාශ්‍රය: ඉබ්නු මාජා).

මෙම පුවත වාර්තා කරන වාර්තා කරුවන් පෙළේ —ඉබ්නු අබී සබ්රා˜ සඳහන් වෙයි. මොහු දුර්වල වාර්තාකරුවෙකි. මොහු සාවද්‍ය හදීස් ගොතන්නා යනුවෙන් ඉමාම් අහ්මද් (රහ්), ඉමාම් ඉබ්නු මුයීන් (රහ්) පවසති. එබැවින් මෙය සාධක වශයෙන් ගෙන කි්‍රයා කළ නොහැක.

ආයිෂා (රලි) තුමිය මෙසේ විස්තර කරයි: —මා රාති්‍රයක නබි (සල්) තුමන් නිදියහනේ නොවීම නිසා එතුමන් සොයා පිටත්වූයේමි, එවිට එතුමන් බකීඃ සුසාන භූමියෙහි වූ අතර —ෂඃබාන් මස පහළොස් වැනි දින රාත්‍රියෙහි හරි අඩක් ගෙවී යාමත් සමග අල්ලාහ් ලෝකයට දිස්වන අහස වෙත බැස පැමිණ බැටළුවාගේ රෝමයන්ටත් වඩා අධිකව සමාව පිරිනමන බව පැවසූහ˜. (මූලාශ්‍රය: තිර්මිදි).

මෙම පුවත වාර්තා කරන වාර්තාකරුවන් පෙළේ සඳහන් වන —හජ්ජාජ් බින් අර්තාත්˜ සෙසු වාර්තා කරුවා වන යහියා ඉබ්නු අබී කසීර්ගෙන් කිසිවක් ශ්‍රවණය කළේ නැත. මෙය දුර්වලවූ පුවතක් බව ඉමාම් බුහාරි (රහ්) කරන විවේචනය ඉමාම් තිර්මිදී (රහ්) සඳහන් කරයි. මේ පුවත මුල්කොට ගෙන ද කෙනෙකුට කි්‍රයා කළ නොහැක.

—ෂඃබාන් මස පහළොස් වැනි දින රාති්‍රයෙහි (අල්ලාහ්ට) ආදේශ කරන්නා හා සතුරුකම් පවත්වන්නා හැර අල්ලාහ් තම සියළු නිර්මාණයන්ට සමාව පිරිනමන්නේය˜ යනුවෙන් නබි (සල්) තුමන් පැවසූහ. (විස්තර කරන්නේ: අබූමූසා අල් අෂ්අරියි (රලි) තුමන්, මූලාශ්‍රය: ඉබ්නු මාජා).

මෙම පුවත වාර්තා කරන වාර්තාකරුවන් පෙළේ —අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ලහීආ˜ දුර්වල වාර්තාකරුවෙකු වන අතර, වලීද් ඉබ්නු මුස්ලිම් පුවත් වසංකරන බව හදීස් කලාවේ විද්වතුන් විවේචනය කරන බැවින් මෙය ද සාධක වශයෙන් ගෙන ක්‍රියා කළ නොහැක.

ෂඃබාන් මස පහළොස් වැනි දින රාති්‍රයෙහි වැදගත්කම පිළිබඳ සඳහන් වන කිසිදු පුවතක් නිවැරදි (සහීහ්) නොවන බව හදීස් කලාවේ ප්‍රවීන විද්වතුන් සඳහන් කරති. තත්ත්වය මෙසේ පවතින විට දුර්වල පුවත් පදනම් කොට කෙසේ නම් එය ශ්‍රේෂAඨ දිනයක් ලෙස සළකා කි්‍රයා කළ හැකිද? යනු කොයි කවුරුත් මදක් විමසා බැලීම වටී.

—බරාඅත්˜ යන නාමය කිසිදු පුවතක සඳහන් නොවූ පසුබිමක කෙසේ නම් එම නාමය යෙදුවා ද? යනු ලොකු ප්‍රෙහේළිකාවක් වශයෙන් පවති.

ඉමාම් නවවි (රහ්): රජබ් හා ෂඃබාන් මාසයෙහි විශේෂයෙන් ඉටු කරන සලාතය ප්‍රතිෙක‍ෂ්ප කළ යුතු බිද්අත් කි්‍රයාවකි. (මෙයට ආගමෙහි කිසිදු අවසරයක් නොමැත) යනුවෙන් පැවසූහ. (ග්‍රන්ථය: අස්සුනන් වල් මුබ්දතිආත්).

444 – حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِى رَبَاحٍ – شَيْخٌ مِنْ آلِ عُمَرَ – قَالَ ථ رَأَى سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ رَجُلاً يُصَلِّى بَعْدَ الْعَصْرِ الرَّكْعَتَيْنِ يُكْثِرُ فَقَالَ لَهُග فَقَالَ ථ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ أَيُعَذِّبُنِى اللَّهُ عَلَى الصَّلاَةِ؟ قَالَ ථ لاَ وَلَكِنْ يُعَذِّبُكَ اللَّهُ بِخِلاَفِ السُّنَّةِග :سنن الدارمي -රැ المكتبة الشاملة-

සයීද් බින් මුසයියබ් (රහ්) අසර් සලාතයෙන් පසු වැඩි වශයෙන් සලාතය කරන පුද්ගලයකු දුටුවේය. ඔහුට දැන්විය යුතු දේ දන්වා සිටියේය. එයට එම පුද්ගයා අබූ මුහම්මද්æ මා සලාතය කිරීම නිසා අල්ලාහ් මට ද~ුවම් කරයිද? යනුවෙන් ඔහු ප්‍රශ්න කළේය. එයට එතුමන්, නැත. නමුත් ඔබ සුන්නාවට (නබි තුමන්ගේ මඟ පෙන්වීමට) විරුද්ධව කිරීම නිසා ඔබව ඔහු ද~ුවම් කරයි යනුවෙන් පිළිතුරු දුන්හ. (දාරමි).

ෂඃබාන් මස සුවිශේෂත්වයන් පිළිබඳ නබි (සල්) තුමන්ගේ
නාමයෙන් සාවද්‍ය ලෙස ගොතන ලද පුවත්:

ඉමාම් ඉබ්නුල් ජව්සි සිය —මව්ලූආත්˜ යන කෘතියෙහි මෙය සඳහන් කරයි:

—රජබ් අල්ලාහ්ගේ මාසයයි, ෂඃබාන් මාගේ මාසයයි, රමළාන් මාගේ සමාජයට අයත් මාසයයි.˜ යනුවෙන් නබි (සල්) තුමන් පැවසූහ.

—අලි (රලි) අමතා, කවුරුන් ෂඃබාන් මස පහළොස් වැනි දින රාත්‍රියෙහි රක්අත් 100 ක් සලාතය ඉටු කර, (එම සලාතයෙහි) සෑම රක්අතයකම අල්ෆාතිහා පරිච්ඡේදය හා කුල්හුවල්ලාහු අහද් පරිච්ඡේදය 10 වරක් පාරායනය කරයිද, ඔහුගේ සියළු අපේක‍ෂාවන් එදින රාති්‍රයෙහි අල්ලාහ් ඉටු කර දෙනු ඇත˜ යනුවෙන් නබි (සල්) තුමන් පැවසූහ.

—කවුරුන් ෂඃබාන් මස පහළොස් වැනි දින රාත්‍රියෙහි රක්අත් දොළහක් සලාතය ඉටු කර, සෑම රක්අතයකම අල්ෆාතිහා පරිච්ඡේදය හා කුල්හුවල්ලාහු අහද් පරිච්ඡේදය 30 වරක් පාරායනය කරයිද, ඔහු ස්වර්ගයෙහි සිය නවාතැන නොදැක එම ස්ථානයෙන් පිටත් නොවනු ඇත˜ යනුවෙන් නබි (සල්) තුමන් පැවසූහ.

කවුරුන් හෝ මෙවැනි පුවත් සාධක ලෙස ඉදිරිපත් කරන විට අපි ඉතා විමසිල්ලෙන් සිටීම සඳහායි මෙම පුවත් මෙහි සඳහන් කළ ඇත්තේ. අපි සැම විටම සහීහ් යන නිවැරදි තත්ත්වයේ පවතින වාර්තාවන් අනූව පමණක් ක්‍රියා කිරීමට වෙර දැරිය යුතුය.

බරාඅත් දිනය සුවිශේෂි දිනයක් බවට පත්කර එම දිනයෙහි උපවාසයෙන් පසුවීම, විශේෂ ආහාර පිළියෙල කිරීම, යාසීන් පරිච්ඡේදය තුන් වරක් පාරායනය කිරීම, එම රාති්‍රයෙහි විශේෂ යාඥාවන් ඉටු කිරීම නබි තුමන්ගේ කිසිදු ආදර්ශයක් නොමැති නොමග යවන බිද්අත් කි්‍රයාවන් වේ. මා උපවාසය ඉටු කිරීම තුළින්, යාසීන් තුන් වරක් පාරායනය කිරීම තුළින් මට අල්ලාහ්ගේ කෝපය ලැඛෙයි ද? යනුවෙන් කෙනෙකු ප්‍රශ්න කරයි නම් ඔහුට ඉහත සඳහන් සයීද් ඉබ්නු මුසයියබ් (රහ්) තුමන්ගේ පිළිතුර යළි වරක් කියවා බලන ලෙස ඉතා කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමු.

http://www.yayuthumaga.com

පෙරදිගට හෝ බටහිරට මුහුණ හැරවීම ශීලයක් නොවේ. ශීලය වන්නේ අල්ලාහ්, කියාමත් දවස (ලොව අවසන් දිනය) හා මලාධිකාවරු ආගම් හා නබිවරුන් කෙරේ විශ්වාසය පිහිටුවීම, අල්ලාහ් කෙරේ ස්නේහයෙන් ලේ ඥාතීන්, අනාථයින් දිළින්දන්, මගීන් හා යාචකයින් වෙනුවෙන් ස්වකීය වස්තුවෙන් විය පැහැදම් කිරීම, වහලුන් නිදහස් කරවීම, අදාළ වතාවත් කිරීම සකාත් ගෙවීම පොරොන්දු ඉටුකිරීම හා දුක් පීඩා හිදී ඉවසා සිටීම යනාදියයි. මෙවැන්නෝ සැදැහැවත්හු වෙති. මෙවැන්නෝ අල්ලාහ්ට බිය ගැත්තෝ වෙති.

(අල්කුරානය 2:177)

ඉස්ලාමයට අනුව මිනිසා විනයානුකූ®ල ධර්ම පිළිපැදිය යුතු අතරම අල්ලාහ්ට හා හුදී ජනතාවට සෙනෙහෙවන්ත වීමෙහිලා නිරතුරු සැළකිළිමත් විය යුතුය. මෙහිලා අවශ්‍යතා සතරක් ඉදිරිපත් කෙර්.

1. අපේ ඊමාන් භක්තිව අව්‍යාජ විය යුතුය. අවංක විය යුතුය.

2. සහෝදර ජනතාව වෙනුවෙන් දාන පරිත්‍යාග කළ යුතුය.

3. සමාජ සංවිධාන යනාදියට ඇප උපකාර කරමින් හොඳ පුරවැසියන් විය යුතුය.

4. සෑම විටකම සෑම මොහොතකම චිත්ත ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගත යුතුය.

කිසියම් හැසිරීමක් කල් ක්‍රියාවක් යහපත් හෝ අයහපත් යැයි තීරණය කෙරෙන්නේ ඉහත කී කරුණු පදනම් කර ගනිමිනි. සෑම සදාචාරාත්මක පැවැත්මක්ම මෙකී විනිශ්චය ක්‍රමය වටා භ්‍රමණය වේ.

මිනිසකු කෙරෙහි සදාචාරාත්මක අණපනත් පැනවීමට පෙරාතුව ඔහුගේ සෑම කටයුත්තක් ක්‍රියාවක්ම මෙන්ම සෑම තැනකදීම සෑම මොහොතකදීම අල්ලාහ් ඔහු දෙස ඥෂ්ටිය හෙලමින් සිටින බව මුලු ලෝකයෙන්ම සැඟවුවත් අල්ලාහ්ගෙන් සැඟවිය නොහැකි බව අන් සියල්ල මුලාවට පත්කළත් අල්ලාහ් මුලා කිරීමට නොහැකි බව, කවරකුගේ ග්‍රහහණයෙන් මිදුනත් අල්ලාහ්ගේ ග්‍රහණයෙන් මිදිය නොහැකි බව යනාදිය මිනිසාගේ සිතෙහි තහවුරු කිරීමට ඉස්ලාමය වෙර දරයි.

මෙසේ අල්ලාහ්ගේ ප්‍රසාදයට ඉවහල් වූ දේ මිනිස් ජීවිතයක පරමාර්ථය විය යුතු බව නිර්ණය කොට සදාචාරාත්මක වශයෙන් වූ උසස් තත්ත්වය ද ඉස්ලාමය මගින් සලසා දෙනු ලැබේ. මානව සදාචාරාත්මක සංවර්ධයෙහි අසීමිත අගයන් ඇති කිරීමෙහිලා මෙය ඉවහල් වේ. දිව්‍යමය හෙළිකිරීම් (‘වහී) යනු ඥානයේ මූලහරය වශයෙන් සළකා මේ සදාචාරාත්මක තතත්ත්වයට නොසැලෙන ස්ථාවරත්වයක් ලබා දෙයි.

සාධාරණ හෝ හේතු සහගත ලෙස චර්යාවේ හැඩ ගැස්වීම් අභාසය කිරීම සහ වෙනස් කිරීම් කරගත හැක. එහෙත් හිතාමතා සිදු කරන වරදක් වශයෙන් බැරෑරුම් වෙනස් කිරීමක් හෝ සදාචාරව ලිහිල් කරවීමක් හෝ පවතින අඛණ්ඩ භාවය කඩකිරීමක් වශයෙන් එබඳු වෙනසක් කළ නොහැකිව අල්ලාහ් කෙරෙහි ඇල්ම සහ බිය හේතුවෙන් වූ සදාචාරයනට මේ මගින් අනුමැතිය ලැබේ. මේ නිසා බාහිර බලපෑමකින් තොරව මිනිසා සදාචාරය ඔස්සේ යවනු ලැබේ.

අල්ලාහ් සහ කියමන් දවස පිළිබඳව ඇදහිලි සහිතව ඉතා ඕනෑකමින් හා උනන්දුවත් අවංකව මෙන්ම හෘදයාංගමව සදාචාරාත්මක පැවැතුම් සකසා ගනු පිනිස මිනිසාට හැකියාවක් ඇතිවේ. මේ සදාචාර නීතිරීතින් හා ව්‍යාජ ස්වභාවයක් නැත. අමුතු ආටෝප ද නැත. සාමාන්‍ය සදාචාර පැවැතුම් වලින් ඈත් කිරීමක්ද නැත. හේතු විරහිත ලෙස හෝ අතිශයෝක්තියෙන් කිසියම් අංශුවක් හෝ අමතක කොට හැර දමානැත. ව්‍යවහාරයේ ඇති සියලුම සදාචාර විනයන් ගැන මෙහි සළකා ඇත.

ඒ ඒ තැන් හී එකිනෙකට උචිත ලෙස පිහිටුවා ජීවන සැලැස්මක් තුල සමස්ථයක් වශයෙන් සපුරා ක්‍රියාත්මක වන අන්දමින් සැකසී ඇත. මෙමගින් මිනිසාගේ පෞද්ගලික හා සාමුහික ජීවන අරමුණු පුළුල් කරවනු ලැබේ. මිනිසාගේ ගෘහස්ත හැසිරීම්, පෘථග්ජන පැවැතුම් මෙන්ම දේශපාලනික, ආර්ථික, අධිකරණ, අධ්‍යාපනික හා සමාජයීය කටයුතුවලදී පිළිපැදිය යුතු සදාචාරාත්මක විනය ධර්මයන් ඉස්ලාමයේ මෙලෙස විග්‍රහ කර තිබේ.

ඉස්ලාමීය සදාචාරයෙන් මිනිස් ජීවිතය, නිවසත් සමාජය දක්වාත් කෑම මේසයේ සිට යුද පිටිය හා සාම සම්මේලන දක්වාත් කෙටියෙන්ම කිවහොත් තොටිල්ලේ සිට සොහොන් බිම දක්වා සකස්විය යුතු ආකාරය ඉගැන්වේ. ඉස්ලාමීය සදාචාරය තුළින් කිසිදු අංශුවක් ගිලිහී නැත. කිසිදු ක්‍ෂේත්‍රයක් මගහැරී නැත. එය අවබෝධය ද පහසුය. එමගින් ජීවිතය උතුම් පරමාර්ථ සහිතව හැඩ ගස්වා ගත හැකිය. මෙහිලා ආත්මාර්ථකාමී හෝ පහත් ලාභාපේක්‍ෂාවෙන් ගෙවන ජීවිතයකට ඉඩක් ද නැත.

හෘද සාක්ෂියට එකඟ වූ ද්වි පෙවතක් සකසා ගැනීමත් කවර අවස්ථාවක් යටතේ වුවද වරදට යොමුවීමෙන් වැලකී සිටීමටත් මිනිසා පෙළඹවීම ඉස්ලාමීය සදාචාරයේ අරමුණ වේ.

ෆවුස් මොහොමඩ්

හජ් වන්දනය මුස්ලිම් ජනතාවගේ සහෝදරත්ව සම්බන්ධතාවය ගොඩනැඟීමේ කදිම අවස්ථාවකි. මුස්ලිම් බැතුමතුන්ගේ වගකීම වනුයේ අල්ලාහ් දෙවියන් වහන්සේට සම්පූර්ණයෙන්ම අවනත වීමයි. එය දේශනවලට සීමා විය යුතු නැත. එය හජ් කර්තව්‍යයෙන් වඩාත් පැහැදිලිවේ.

මීට වසර දහස් ගණනකට පෙර ඉරාකයේ දේව පවුලක නබි ඉබිරාහිමි තුමා උපත ලැබීය. එකල රට පාලනය කළේ කමිරුද් නම් කෲර රජ කෙනෙකි. ඔහුට දෙවියන් ලෙස සලකා නමස්කාර වැඳුම් පිදුම් කළ යුතු යැයි මහජනයාට අණකොට තිබිණ. මෙම දුර්මතයට විරුද්ධව නැගී සිටි ඉබ්රාහිමි නබිතුමා අල්ලාහ් හැර වෙන කිසිවෙකුට නමස්කාර නොකරන ලෙස ප්‍රසිද්ධ දේශනා පැවැත්විය. මෙයින් කෝපයට පත් රජතුමා නබි තුමා ගිනිමැලයක දමා පුළුස්සන ලෙස අණකළේ ය.

රාජ අණට අනුව ගිනිමැලයට දැමීමට සූදුනම් වූ මොහොතේ දේව දූත ජිබිරිල් අෙලෙතුමා උදව් සඳහා පැමිණියේද, අල්ලාහ්ගේ අචල විශ්වාසයයෙන් නොසැලුණු මෙතුමා “දෙවියන් මා සමඟ සිටියි” යනුවෙන් පිළිතුරු දුන්හ. රාජ අණට අනුව දැමීමත් ඔහුට එය සුළං හමන උද්‍යානයක් බවට පත්ව තිබූ බව සඳහන් වේ.

තම 80 වැනි වියේදී අල්ලාහ් ආලාගේ මාර්ගයේ යෙදවීමට තමන්ට දරුවෙක් ලබා දෙන ලෙස ඔහු ඇයද සිටියේ ය. මෙම ඇයදීම පිළිගත් අල්ලාහ් තආලා ඉබ්රාහිමි නබිතුමාගේ බිරිඳ වන හාජ්රා රළි තුප්ධ ඉස්මායිල් කම් දරුවකු දායාද කළහ.

මෙසේ දින ගෙවෙද්දී දිනක් නබි තුමා සිහිනයක් දුටුවේය. එනම් වයෝ වෘද්ධ වියට පත් ලැබුණු දරුවා සහ බිරිඳ කාන්තරයේ තනිකර දමන ලෙස අණ කළ සිහිනය. මෙය අල්ලාහ්හආලාගේ ආඥාවක් ලෙස ඒකාන්තයෙන් පිළිගත් ඉබ්රාහිමි තුමා ගිනියම් වූ කාන්තාරයේ පුත් ඉස්මායිල් වහා හාෂ්රා රළිතුමියට තනිකර දමා පැමිණියේය. ආහාරයක් හෝ දිය බිඳක් නොමැති මව සහ පුතා කාන්තාරයේ මැද දිව යන්නට වූහ.

අවසානයේ දෙඅත් ඔසවා අල්ලාහ් තආලාගෙන් පිහිට පැතීය. පුදුමයක් මෙන් පුතුගේ පාමුල දිය උල්පතක් බිහිවිය. මෙයින් පිපාසය සන්සිදුවාගත් දෙදෙනා “සම් සම්” (නවතිනු නවතිනු) යනුවෙන් හඩනඟා වේගයෙන් ගලා ආ දිය පහර නතර කිරීමට උත්සාහ කළාය. මීට අවුරුදු දහස් ගණනකට පෙර මතු වූ මේ උල්පත අද පවා මක්කාවේ ලක්‍ෂ සංඛ්‍යාත ජනයා පිපාසය සංසිදුවන්නේ ඉබ්රාහිම් නබි තුමාගේ උත්තරීතර පරිත්‍යාගය නිසාය.

මේ මහා වැලිකතරේ මතුවූ ‘සම් සම්” දිය උල්පත උදාවීමත් සමඟම ජනයා එහි වාසය කිරීමට පටන් ගත්හ. කලකට පසු එය ජනාකීර්ණ මක්කා නගරය බවට පත්විය. වන්දනාකරුවන්ගේ වත් පිළිවෙත් කරන කේන්ද්‍රස්ථානය වන මෙය සාමය හා ආරක්ෂාව ලබාදෙන ස්ථානය වේ. ඈත අතීතයේ සිට අද දක්වා මෙම ස්ථානය අල්ලාහ්තආලා ආරක්ෂාකර ඇත.

අල්ලාහු වෙනුවෙන් තම ජීවිතය පවා පරදුවට තබා ඉදිරිපත්වූ ඉස්මායිල් නබිතුමාණන් විසින් කරන්නට යෙදුනු පරිත්‍යාගය සිහිපත් කිරීම සඳහා අද ලොව පුරා සිටින බැතිමත්හු හජ් උළෙල සමරනු ලබයි. ආගමික හා සංස්කෘතික අතින් ක:බා ස්ථානය වැදගත් වේ. ක: බා ස්ථානයට පැමිණෙන කාහටත් අල්ලාහ් දෙවියන්ගේ අසීමිත ආදරය හිමිවේ. ලෝකයේ නොයෙක් පෙදෙස් වලින් පැමිණි ජනයාගේ එකම චේතනාව ඔවුන්ගේ භක්ත්‍යාදරය සර්ව බලධාරි අල්ලාහ් දෙවියන් වහන්සේ වෙත පළකිරීම හැර වෙනත් පටු හෝ පෞද්ගලික මතාන්තර මෙහි නොවේ.

ශ්‍රී ලංකාගුවන් හමුදාවේ සේවයකර දෙහ වෙනුවෙන් උපරිම කැපකිරීම් කල සේවා පුද්ගලයින් සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වල සාමාජික සාමාජිකාවන් මෙන්ම සියලු දෙනාට සෙත් පැතීම මේ අවස්ථාවේදී සිදුකරන ලදී.

තවද රටේ නායකයින් ත්‍රිවිද   හමුදාපතිවරුන් දැනට ගුවන් හමුදා කදවුරුවල සේවය කරන උද්ගලයින් මෙන්ම ගුවන් හමුදා කදෞරු වලට හා උඅකරන වලට මෙහිදී සෙත් පතන ලදී.

මෙම අවස්ථාවට ප්‍රධාන ආරාධිත අමුත්තා ලෙස අධ්‍යක්ෂ දන්ත සේවා එයාර් වයිස් මාර්ෂල් බන්ඩාර අමුණුගම, අධ්‍යක්ෂ පරිපාලන  එයාර් වයිස් මාර්ෂල් රෝහිත රණසිංහ, එයාර් වයිස් මාර්ෂල් දිසානායක, එයාර් වයිස් මාර්ෂල් බුලත්සිංහල, ගුවන් කොමදෝරු සුමංගල ඩයස්, ගෲප් කපිතාන් චන්න ප්‍රේමරත්න්, අනෙකුත් නිලධරින් හා සෙසුනිලයන්ද සියලුම කදවුරු නියෝජනය වන පරිදි මෙම අවස්ථාවට සහභාගි විය.

තවද අමාත්‍ය අලෙවි මවුලානා සහ අමාත්‍ය ඒ.එච්.එම්. අස්වර් යන මහත්වරුන්ද මේ අවස්ථාවට සහභාගි විය.